WESTMEDIA CIRCLE SMALL

Πέμπτη, 03 Φεβρουαρίου 2022 18:50

Η «ζυγιά» στο πανηγύρι τ’ Αη-Συμιού

Οι γύφτοι-λαλητάδες, οι ρίζες τους, τα μουσικά όργανα και η σπουδαιότερη πολιτιστική εκδήλωση του Μεσολογγίου…

Όταν λέμε Ζυγιά εννοούμε την ολιγομελή λαϊκή ορχήστρα που συντροφεύει κάθε παρέα αρματωμένων και καβαλαραίων στο πανηγύρι του Αη-Συμιού.

Στη λαογραφική παραγωγή της χώρας μας δεν είναι άγνωστη η Ζυγιά. Τα δημοτικά τραγούδια μας συχνά τη μνημονεύουν. Ένα αρχοντόπουλο κινάει για τους αρραβώνες του «με τετρακόσιους άρχοντες, μ’ εννιά ζυγιές παιγνίδια». Και ο λεβέντης του τραγουδιού της τάβλας, που τραβάει για τα πεθερικά του, διασχίζοντας καβαλάρης τους κάμπους σέρνει από κοντά του «νταούλια τριανταδυό, καλάμια (δηλαδή ζουρνάδες) εξηνταπέντε».

Γνωστή ήταν η Ζυγιά και στα χρόνια του Ξεσηκωμού. Αποκλειστικοί εκπρόσωποι της Μεσολογγίτικης Ζυγιάς ήταν οι περιπλανόμενοι στην περιοχή σκηνίτες Τουρκόγυφτοι και κυρίως οι περίφημοι εκείνοι οργανοπαίχτες της Πενταλόφου (Ποδολοβίτσας).

Παίκτες της Ζυγιάς που άφησαν εποχή στα τοπικά γλεντζέδικα χρονικά είναι:

Πενταλοφιώτες:
Στράτος Ι. Κηρύκος (Ματάκιας), Νίδας Σωτ. Χαμπέκος, ο θείος και ανεψιός Νίκος Θ. Μωραΐτης και Θεόδωρος Μωραΐτης (Παγουραίοι), όλοι τους μαστόροι ζουρνατζήδες.

Οι μπασαδόροι: Βαγγέλης Ι. Κηρύκος, Γιάννος Σωτ.Χαμπέκος, Νάσος Θ. Μωραΐτης και οι νταουλιέρηδες: Γρηγόρης (Γκάκιας) Κ.Καραγιώργος, Πάνος Ν. Αλεξόπουλος (Ψηλός), Θύμιος Γ. Τριανταφυλλόπουλος και Παύλος Αθ. Μωραΐτης (Παυλάκιας) ο ονομαστότερος μεταξύ όλων των νταουλιέρηδων.

Αλλοι μουσικοί της ευρύτερης περιοχής:
Ο Χ. Καραγιάννης, διάσημος μάστορας, ο Ασημάκης Καραγιάννης, ο Νικ. Πανόπουλος ή Κουμπούρας, ο Κ. Σαλέας, ο Κ.Αριστόπουλος, ο Κ. Καραγιάννης, ο Ασημάκης Μπέκος, ο Απ. Μπέκος ή Καλός και ο Ηλίας Αριστόπουλος (Κακαρούκας), μάστοροι.

Ο Γ. Σαλέας, ο Κ. Πανόπουλος, ο Δημοσθένης Μπέκος, μπασαδόροι και οι νταουλιέρηδες Ι. Ντόβας, Ασημάκης Σούτας, Ασημάκης Ντόβας, Μάκης Σαλέας, Δημ. Κρίκος, Κώστας Σούτας, Μένιος Κούτρας.

Οι τρεις πρώτες Ζυγιές μοιάζουν ως προς τα όργανά τους. Οι πίπιζες και τα τούμπανα είναι πολύ μεγάλα και επομένως οι ήχοι τους είναι παχύτεροι και μαλακότεροι. Έπειτα οι παίχτες τους βαρούν τους σκοπούς μ’ άλλο τρόπο, δηλαδή η παιχτική δεξιότητα των Γύφτων του Μοριά κι εκείνων του Καρπενησιού και της Αράχοβας είναι κάπως κατώτερη από εκείνη των Γύφτων του Μεσολογγίου.

Στο Μεσολόγγι ο ζουρνάς είναι μικρός, μόλις φτάνει τα 20 εκ., είναι πράγματι στριγγόλαλος, οξύφωνος με στριγγούς και μονότονους ήχους. Το παίξιμο είναι σωστό σκούξιμο, η φωνή του δυνατή και τσιριχτή. Το νταούλι είναι και αυτό μικρό διαμέτρου 25 εκ. και μήκους 30 εκ. και βγάζει ήχο τέτοιας οξύτητας, που ταιριάζει με τους ζουρνάδες. Όπως οι καραμούζες είναι γνωστές με τον όρο ψιλά ζουρνάδια του Μεσολογγίου, έτσι και το μεσολογγίτικο νταούλι το λένε τσοκάνι, μεταφορικά βέβαια από ένα είδος μικρού κουδουνιού από τα οξύτερα και τα διαπεραστικά σε ήχο.

Είναι κι αυτό λοιπόν βροντερόηχο. Τρία είναι τα μελωδικά όργανα της Ζυγιάς: Ο ζουρνάς α’, ο ζουρνάς β’ και το νταούλι.

Από τους δύο ζουρνάδες ο ένας, ο α’ παίζει το τραγούδι. Ο παίκτης του λέγεται μάστορας ή πριμαδόρος και είναι ο μαέστρος, ο αρχηγός της Ζυγιάς.

Ο ζουρνάς β’ κρατάει απλά το ίσο του τραγουδιού, το μπάσο, γι’ αυτό και λέγεται μπασαδόρος. Και οι δύο μαζί λέγονται ζουρνατζήδες.

Το νταούλι χτυπά το ρυθμό του τραγουδιού. Ο παίκτης λέγεται νταουλιέρης…

Μία απ’ αυτές τις μελωδίες είναι η λεγόμενη «μπαντουνάδα» ή «πατινάδα» τ’ Αη-Συμιού την οποία παίζει η Ζυγιά στους δρόμους.

Το πανηγύρι του Άη Συμιού έχει ένα πολυσύνθετο ιστορικό, κοινωνικό και συμβολικό χαρακτήρα. Πρόκειται για μία τελετή που εξυμνεί τη λεβεντιά και τον πόθο των Μεσολογγιτών για λευτεριά. Είναι το πανηγύρι των αρματωμένων ανδρών -που ντύνονται όπως οι παλαιοί κλέφτες και αγωνιστές- και των καβαλάρηδων, οι οποίοι ομαδικά ξεκινούν από το Μεσολόγγι και επισκέπτονται τον Αη Συμιό, προσκυνούν και γλεντούν όλη τη νύχτα για να επιστρέψουν την επόμενη ημέρα έφιπποι στην πόλη του Μεσολογγίου, παρελαύνοντας και γλεντώντας.

Ένα στοιχείο του πανηγυριού αυτού, που διατηρείται έως σήμερα, είναι ο ήχος του ζουρνά και του νταουλιού, το οποίο μέσω της συμμετοχής των τσιγγάνων παρέμεινε ανόθευτο για να εκφράζει τον ηρωισμό και τη λεβεντιά των Μεσολογγιτών.

Πάρτε μια γεύση από τη ταινία μικρού μήκους “Tα Δολλάρια για ένα Άγιο” της Αυρας Γεωργίου, που προβλήθηκε στο Φεστιβαλ Ντοκυμαντέρ Θεσσαλονίκης.

Οι στίχοι του Κωστή Παλαμά από το ποίημα «O Δωδεκάλογος του Γύφτου» όπου αναφέρεται στους γύφτους μουσικούς…

«Κ’ ήρθαν κ’ οι πλάστες οι μεγάλοι
που είναι τα έργα τους από ήχο
κι από ρυθμό κι από όνειρο είναι,
κ’ ήρθαν κ’ οι γύφτοι οι λαλητάδες.
κ’ ήρθαν οι γύφτοι που ξεχνάνε,
κι ως και τη γλώσσα τους ξεχνάνε,
από τη μια στην άλλη χώρα,
και την αλλάζουνε κι κείνη
καθώς αλλάζουν τα ραβδιά τους,
περπατητάδες, από τόνα
κι απ’ τ’ άλλο δέντρο κόβοντάς τα,
και η γλώσσα τους ποτέ δε στέκει,
μόνο κι απ’ όπου κι αν περάσουν,
λόγια από κάθε λαό κλέβουν,
και στα δικά τους τα ταιριάζουν
τα ξένα λόγια, καθώς ζέβουν
τα ζα στα κάρρα τους απάνου,
που είναι μαζώματα κι κείνα
της αρπαξιάς, κ’ είν’ απ’ ολούθε.
Κ’ ένα μονάχα δεν αρπάζουν,
κ’ ένα μονάχα δεν αλλάζουν,
κ’ ένα ο καρπός της αμοιριάς τους,
κ’ ένα της άκαρδης καρδιάς τους
το πλάσμα. Πλάσμα εσύ από ήχο,
πλάσμα ρυθμού και πλάσμα ονείρου,
εσ’ είσαι η γλώσσα τους η μία
κ’ η ασάλευτη και η μυστική!
Κ’ ήρθαν κ’ οι γύφτοι οι μουσικοί».
Απο το βιβλίο του Αρ. Καβάγια «Στο Πανηγύρι τ’ Αη-Συμιού-Με το νταούλι & με το Ζουρνά» 2005

agriniopress.gr

BLACK FRIDAY

Τελευταία άρθρα

  • Prev
Ο Πύργος Μουχτάρ βρίσκεται σε ελαιόφυτη πλαγιά στη βόρεια πλευρά της λίμνης Τριχωνίδας και αποτελεί ένα παλιό δείγμα πυργόσπιτου της Οθωμανικής περιόδου, που το περιβάλλουν πολλοί μύθοι και ιστορίες. ...
29 Νοεμβρίου 2022
Ποιός είπε πως βόλτα με φουσκωτό μπορεί κανείς να κάνει μόνο σε θάλασσα; Στo πλαίσιο της δωρεάν περιήγησης στη μεγαλύτερη τεχνητή λίμνη της χώρας, που διήρκεσε έως περίπου τα μέσα του Οκτώβρη, με ...
27 Νοεμβρίου 2022
H Λευκάδα φημίζεται για τις θάλασσές της, με τα γαλαζοπράσινα νερά, τα φυσικά τοπία και τους φιλικούς κατοίκους της. Ένα από τα πιο συναρπαστικά χαρακτηριστικά του νησιού είναι οι φυσικοί ...
26 Νοεμβρίου 2022
Στην περιοχή της ”Αγίας Λεούσας” στην Κλεισούρα Αιτωλοακαρνανίας ανοίχτηκε η πρώτη πετρελαιοπηγή το 1963, όπου ανάβλυσε για πρώτη φορά πετρέλαιο στην Ελλάδα. Εκείνη την χρονιά ο γενικός διευθυντής ...
26 Νοεμβρίου 2022
Του Λίνου Υφαντή, Ο Μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ διετέλεσε Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος από το 1974 έως το 1998. Ήταν μία από τις περιπτώσεις των ιερέων που εντάχθηκαν στην Εθνική ...
25 Νοεμβρίου 2022
Ο παλαίμαχος ποδοσφαιριστής Βασίλης Σταρακάς περιγράφει πώς ο Κωστής Καμζελάς  χάθηκε στην Μάχη της  Αμφιλοχίας και ο Παναγιώτης Αλεξάς εκτελέστηκε ως θύμα της μετεμφυλιακής Ελλάδας και ...
24 Νοεμβρίου 2022
Διάσπαρτα σε δάση από έλατα, οξιές, βελανιδιές και λόγγους από καστανιές, περισσότερα από 40 χωριά συγκροτούν ένα από τα πιο εντυπωσιακά ορεινά οικιστικά συγκροτήματα της χώρας. Εκτός από τη δημοφιλή ...
23 Νοεμβρίου 2022
Το βιβλίο του Ιωάννη Γρ. Διονυσάτου   ΒΡΑΧΩΡΙ 11   ΙΟΥΝΙΟΥ 1821 ΟΙ ΑΘΑΝΑΤΟΙ ΠΟΛΙΟΡΚΗΤΕΣ  Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, αναπαραγωγή ολική ή μερική, με οποιοδήποτε ...
20 Νοεμβρίου 2022
Του Λίνου Υφαντή, Η εικονομαχία ήταν μια σκοτεινή περίοδος για τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και υπέκρυπτε στην ουσία μια διαμάχη Ανατολής και Δύσης. Το 726 μ.Χ ο αυτοκράτων Λέων Γ’ ο Ίσαυρος κήρυξε ...
17 Νοεμβρίου 2022
Ποιος είπε πως βόλτα με φουσκωτό μπορεί κανείς να κάνει μόνο σε θάλασσα;  Στα πλαίσια λοιπόν της δωρεάν περιήγησης στη μεγαλύτερη τεχνητή λίμνη της χώρας, που διήρκεσαν έως περίπου τα μέσα του ...
15 Νοεμβρίου 2022
Γράφει ο Αδάμης Ευθύμιος, Φιλόλογος –Αρχαιολόγος, Δ/ντής 5ου Γ/σίου Αγρινίου 1.1 Η Φυσιογνωμία της πόλης Αγρίνιο, το «Μικρό Παρίσι» της δυτικής Ελλάδας! Έτσι περιγράφουν το Αγρίνιο ο δημοσιογράφος ...
15 Νοεμβρίου 2022
Ένα από τα πιο παραδοσιακά επαγγέλματα που είναι προς εξαφάνιση καθώς οι νέοι πλέον δεν έχουν διάθεση να το ακολουθήσουν, διότι είναι επικίνδυνο και κουραστικό, είναι το επάγγελμα του υλοτόμου. Στη ...
14 Νοεμβρίου 2022