WESTMEDIA CIRCLE SMALL

Δευτέρα, 08 Φεβρουαρίου 2021 18:02

Το λιομάζωμα και τα ιππήλατα λιοτρίβια στη Λευκάδα

μοιραστείτε το άρθρο αυτό με τους φίλους σας

Γράφει η Σεβαστή Κωνσταντινίδη Ρεκατσίνα

Το μεγάλο ύψος ανάπτυξης των καλλιεργούμενων ελαιόδενδρων της Λευκάδας ποικιλίας σε ποσοστό 98% Ασπροληάς ή Λευκολιάς (δένδρα ύψους 12-18 μ.) καθιστούσε από παλιά το λιομάζωμα πολύ επίπονη εργασία. Ο τρόπος απόρριψης των ελιών, η για ημέρες παραμονή τους στα ελαιόπανα μέχρι τη συλλογή και τη μεταφορά τους προς επεξεργασία στα ελαιοτριβεία υπονόμευαν για χρόνια την ποιότητα του παραγόμενου λαδιού του νησιού…

Το ράβδισμα των ελιών με «λούρους» (μακριά λεπτά ξύλα), προκαλούσε ζημιά στον καρπό. Ενδεικτική η αναφορά σε βιβλίο οδηγιών (έτους 1926) που εκδόθηκε από την Ελληνική Γεωργική Εταιρεία και συντάκτη το Νομογεωπόνο Κέρκυρας-Κεφαληνίας Νίκο Λύχνο, … : «… ο ηρτημένος καρπός κτυπάται, σχίζεται καί καταστρέφεται μέ τό ράβδισμα τό δε λάδι πού δα γίνη θά είναι κακής ποιότητος».

Ακολουθούσε το «λιομάζωμα», το «λίχνισμα» (για να φύγουν τα φύλλα) και το «σάκιασμα» (τοποθέτηση των ελιών σε σακιά) το οποίο επίσης σύμφωνα με το κ. Λύχνο δεν ήταν το ενδεδειγμένο αφού «… οί έληές εκεί μέσα κτυπούνται, σχίζονται, άνάπτουν καί κάμνουν λάδι βρωμερό καί ταγγό»).

Σε σχετική έκθεση του Τμήματος Αγροτ. Ανάπτυξης της Λευκάδας (2004-2005) αναφέρεται επίσης : «Το δόγμα «απ’ το λιοστάσι στο λιοτρίβι» δεν υπάρχει στη Λευκάδα. Μεταξύ συγκομιδής και ελαιοποίησης δυνατόν να μεσολαβήσει διάστημα 20 – 40 ημερών!!! Ο καρπός κατά την περίοδο αυτή δεν παραμένει έστω σε υφασμάτινα σακιά (από γιούτα), αλλά μέσα σε νάιλον σάκους, ασφυκτικά κλεισμένους. Η οξύτητα πολλές φορές ξεπερνάει το 10%!!»

Οι συλλεγμένες ελιές μεταφέρονταν σε ιδιωτικά ιππήλατα ελαιοτριβεία ή ιδιοκτησίας του αγροτικού συνεταιρισμού (ΤΑΟΛ) όπου τις άδειαζαν λίγες-λίγες στο «κατωλίθι» (κυκλική λεκάνη-αλώνι) επάνω στην οποία κινούνταν δύο πέτρινα λιθάρια που ενωμένα μεταξύ τους με έναν οριζόντιο άξονα περιστροφής και στηριγμένα στην οροφή του λιτρουβιού γύριζαν κυκλικά με την βοήθεια αλόγων κυρίως. Όπως αναφέρεται σε διάφορα σχετικά κείμενα για να μη ζαλίζονται από τη συνεχόμενη κυκλική κίνηση τα ζώα τους έδεναν τα μάτια.

Τον αλεσμένο (πολτοποιημένο) ελαιόκαρπο τον τοποθετούσαν στη συνέχεια σε πιεστήρια επάνω σε κυκλικά «σφυρίδια» ή «τσόλια» που ήταν πλεγμένα από σπάρτο (φυτό) ή από σκληρές τρίχες ζώων.

Παλιά «τσόλια» συναντούσε κανείς συχνά σε πολλά φτωχικά νοικοκυριά καθώς όταν φθείρονταν τα χρησιμοποιούσαν για στρωσίδια.

Τα «τσόλια» συγκρατούσαν το στέρεο μέρος του καρπού ενώ επέτρεπαν στο λάδι να ρέει μέσα σε δοχεία συλλογής.

Οι λαδέμποροι τις μεγάλες ποσότητες λαδιού τις τοποθετούσαν σε «πύλες» (πέτρινες αποθηκευτικές δεξαμενές κατασκευασμένες από πελεκητή μαλακιά πέτρα (ψωμόπετρα) (όπως αναφέρει στο Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – ο Πανταζής Κοντομίχης) και αφού τραβετζάρονταν (Μετάγγισις υγρού από δοχείου εἰς ἕτερον σύμφωνα με τα Λευκαδίτικα – Χριστόφορου Λάζαρη) με σκοπό να συλλέγεται κάθε φορά το καθαρό λάδι και να παραμένει στον πάτο η «μούργα» (το κατακάθι του λαδιού), με τον καιρό το λάδι κατέληγε να είναι «λαμπάντε». (Δηλαδή καθαρό, διαφανές, διαυγές). Εξ’ ου και η έκφραση: “Έχω λάδι λαμπάντε” ή “Εβγήκα λάδι, λαμπάντες, στο δικαστήριο”. (Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης).

Οι ευνοϊκές κλιματολογικές και εδαφολογικές συνθήκες του νησιού, οι νέες μέθοδοι καλλιέργειας, συλλογής και άμεσης παραγωγής σε σύγχρονα ελαιοτριβεία και κυρίως η προσήλωση των νέων καλλιεργητών στις επιβαλλόμενες πρακτικές συλλογής των ελιών και παραγωγής του λαδιού, αποκατέστησαν σιγά-σιγά τη φήμη του Λευκαδίτικου λαδιού. Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι η ποιότητα του ελαιόλαδου εξαρτάται από την άμεση επεξεργασία του καρπού και την καθαριότητα των μηχανημάτων του ελαιοτριβείου.

Σήμερα το άριστα παραγόμενο και τυποποιημένο ελαιόλαδο Λευκαδίων ελαιοπαραγωγών-τυποποιητών έχει τύχει βραβεύσεων σε σημαντικούς διεθνείς διαγωνισμούς.

Όμως παρά την τεράστια παράδοση, τις προσπάθειες των νέων καλλιεργητών και το γεγονός ότι η χώρα μας κατέχει την τρίτη θέση στην παγκόσμια παραγωγή ελαιόλαδου και την πρώτη σε εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο, τα οικονομικά οφέλη για τον Έλληνα ελαιοπαραγωγό είναι αρκετά περιορισμένα, αφού το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών αφορά χύμα ελαιόλαδο.

Το καλό μάρκετινγκ, η τυποποίηση, η συσκευασία και κυρίως η σταθερότητα εξακολουθούν να αποτελούν το μεγάλο ζητούμενο !

Σεβαστή Κωνσταντινίδη Ρεκατσίνα

πρώην Δήμαρχος Καρυάς

Δημ. Σύμβουλος Λευκάδας

με την παράταξη «δίαυλος»

Πηγή: mylefkada.gr

Τελευταία άρθρα

  • Prev
Μεγάλο εντυπωσιακό φαράγγι που τέμνει τον Αράκυνθο. Επιβλητικά κάθετα γκρεμνά ύψους 300 μέτρων υψώνονται στα πρανή του. Το διασχίζει η σημερινή εθν. Οδός Αντιρρίου – Ιωαννίνων. Κατά την προϊστορική ...
24 Μαϊος 2022
Απίστευτες εικόνες της περιοχής μας απο ψηλά απο μέλη - χειριστές της Αερολέσχης Αγρινίου. Ο Παναγιώτης Σιόντης πετά με το Μοτοαιωροπτερό του, στην ευρύτερη περιοχή της πόλης, προβάλλοντας ...
23 Μαϊος 2022
Του Λίνου Υφαντή, Ο Ανδρέας Γεωργιάδης ήταν ένας από τους πιο σημαντικούς καλλιτέχνες που ανέδειξε η πόλη του Αγρινίου. Προερχόμενος από Καλλιτεχνική οικογένεια φιλοτέχνησε μεταξύ άλλων την ίδια ...
23 Μαϊος 2022
Οι Πόντιοι που υπέστησαν τα δεινά της Γενοκτονίας και του ξεριζωμού, δεν μπορούν παρά να στέκονται δίπλα σε όλους τους ξεριζωμένους και κατατρεγμένους αυτού του κόσμου. Η γενοκτονία των Ελλήνων του ...
21 Μαϊος 2022
Ταχυδρομική κάρτα με παλαιά φωτογραφία της γέφυρας της Ερμίτσας την περίοδο του Μεσοπολέμου δημοπρατείται στο ebay. Πρόκειται για το πεντάτοξο γεφύρι το οποίο χτίστηκε την Τρικουπική εποχή και ...
19 Μαϊος 2022
Σε κεντρικό σημείο του κάμπου της Μεγάλης χώρας, προπολεμικά υπήρχε το ξωκλήσι του Αγίου Νικολάου ,το οποίο από τίς πλημμύρες καί τό χρόνο ερειπώθηκε....Το 1970 ανοικοδομήθηκε εκ νέου από τούς ...
18 Μαϊος 2022
Μία από τις πλέον φωτισμένες προσωπικότητες του Ελληνισμού που έδρασαν στα χρόνια της Τουρκοκρατίας Μια μεγάλη μορφή της τουρκοκρατούμενης Ελλάδας ήταν αναμφίβολα ο Κοσμάς ο Αιτωλός. Πολυσχιδής ...
17 Μαϊος 2022
Χθες από την ΕΡΤ3 και στην εκπομπή «ΚΥΡΙΑΚΗ στο χωριό ξανά» που παρουσιάζει ο Κωστής Ζαφειράκης την «τιμητική» της είχε η Αιτωλοακαρνανία και συγκεκριμένα η γραφική Σταμνά Μεσολογγίου. Στην εκπομπή ...
16 Μαϊος 2022
Του Λίνου Υφαντή, Η κοιλάδα των ποταμών Αχελώου, Μέγδοβα που βρίσκεται κάτω από τη λίμνη Κρεμαστών κρύβει μια πλούσια αλλά ξεχασμένη ιστορία. Εκεί ήταν η αφετηρία της προιστορική χώρα των Αγραίων ...
16 Μαϊος 2022
«Εσύ μιλάς Μεσολογγίτκα;» – Μία άκρως χιουμοριστική «ξενάγηση» στη μεσολογγίτικη διάλεκτο! Ο Νίκος Αλιάγας, η Μαρία Μπακοδήμου, ο Νίκος Κορδόσης, ο Ντίνος Καλαμπάκος και ...
15 Μαϊος 2022
Ερειπωμένα σπίτια στις ραχούλες και μικρούς συνοικισμούς του χωριού που εγκαταλείφθηκαν από τους ιδιοκτήτες τους στέκουν ακόμη «αγέρωχα», αν και μισογκρεμισμένα από το χρόνο και τις κακουχίες. Βασικό ...
15 Μαϊος 2022
Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Σκουτεράς παρουσιάζει ένα δείγμα της συλλογής του Λαογραφικού Μουσείου του οποίου τα εγκαίνια θα γίνουν το καλοκαίρι. Αναφέρει το skouteranews.blogspot.com  Η παράδοση ...
11 Μαϊος 2022