WESTMEDIA CIRCLE SMALL

Σάββατο, 30 Ιανουαρίου 2021 14:16

Χρυσοβούνι : το χρυσό βουνό του Μαχαιρά | Λημέρι κλεφτών και τόπος βοσκών…

μοιραστείτε το άρθρο αυτό με τους φίλους σας

Εικόνα: Χρυσοβούνι, «Ξοβούνι» του Μαχαιρά Ξηρομέρου. Φωτο: Χ.Ν.Κουβέλης

ΑΓΓΕΛΗ ΜΑΡΙΑ ΘΑΛ

Γράφει η Μαρία Ν. Αγγέλη e-mail:Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Το Χρυσοβούνι είναι ένα βουναλάκι που υψώνεται νοτιοδυτικά του Μαχαιρά Ξηρομέρου. Το όνομά του είναι σύνθετο: χρυσό + βουνό!

Προέλευση του ονόματος

Για την ονομασία του υπάρχουν διάφορες εκδοχές:

Α. Μια παράδοση αναφέρει: Στα χρόνια της τουρκοκρατίας λημέριαζαν σ’ αυτό πολλοί κλέφτες, όπως οι Καλιακουδαίοι, Στερνουλαίοι, Κουτσπυραίοι κ.ά. Μια φορά οι Κουτσπυραίοι καταδιωκόμενοι από τους Τούρκους κατέφυγαν στο βουναλάκι για να γλυτώσουν. Έμειναν τέσσερις πέντε μέρες. Όταν οι Τούρκοι ανακάλυψαν το λημέρι τους, για να μην τους πιάσουν, έφυγαν. Πριν φύγουν όμως, πήραν ένα μεγάλο κουδούνι, έβαλαν μέσα το χρυσάφι που είχαν και αφού έσκαψαν, το παράχωσαν μέσα στη γη. Με την ελπίδα ότι θα το ξαναβρούν…(Βλέπετε: Μ.Φ. Καραμεσίνη, Λαογραφικά Ξηρομέρου Ακαρνανίας,2008).
Υπάρχουν τοποθεσίες πάνω στο βουνό που έχουν πάρει τα ονόματά τους από τους κλέφτες που είχαν εκεί τα λημέρια τους. Είναι το Κουτσπυρό, το άλλοτε λημέρι των Κουτσπυραίων, του Στέρνουλα, λημέρι των Στερνουλαίων, του Καλιακούδα, λημέρι τωνΚαλιακουδαίων…

Β. Άλλη εκδοχή: Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας οι κάτοικοι του χωριού για να σώσουν τα χρυσά τους τα έκρυψαν σε ένα μέρος του βουνού. Όρισαν ως σημείο κρύπτης ένα μέρος από όπου φαίνεται το καμπαναριό της τότε εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου. Η σημερινή εκκλησία θεμελιώθηκε το 1929.(Βλέπετε: Μαρία Ν. Αγγέλη, «Μαχαιράς Ξηρομέρου Αιτωλοακαρνανίας: Ο τόπος και οι άνθρωποι…», Αgriniobestof.gr). Έτσι θα μπορούσαν μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους να τα ξαναβρούν.

Γ. Διηγούνται ακόμα κάποιοι υπερήλικες ότι τα δόντια των ζώων που βόσκουν σ’ αυτό το μέρος και οι χαίτες των αλόγων αστράφτουν τη νύχτα. Το κιτρίνισμα των δοντιών, το «χρύσωμα» τόσο στο Χρυσοβούνι όσο στη Χρυσοβίτσα, λένε οι ντόπιοι, ότι οφείλεται σ’ ένα χορτάρι που φυτρώνει στα μέρη αυτά κι έχει την ιδιότητα να κιτρινίζει τα δόντια. Πιθανόν γι’ αυτό το «χρυσαφί» χρώμα των δοντιών το ονόμασαν Χρυσοβούνι…

Δ. Πιθανή εκδοχή: Είναι αλήθεια ότι το βουναλάκι αυτό παρέχει πολύ καλή βοσκή για τα κοπάδια κυρίως γιδιών. Έχει πουρνάρια, φιλίκια, κουμαριές, αγριλιές, κοκορεφτιές, κ.ά. Ευλογημένος, χρυσός τόπος για την κτηνοτροφία που κάποτε ανθούσε στο χωριό. Ίσως γι’ αυτό του έδωσαν το ωραίο όνομα. Συνηθίζεται να χρησιμοποιείται στο Ξηρόμερο το επίθετο «χρυσός» ως «υπερθετικός βαθμός» του καλός! Αποδίδει δηλ. σε μέγιστο βαθμό την καλή ιδιότητα κάποιου προσώπου ή πράγματος… Για παράδειγμα: χαρακτηρίζουν ως «χρυσή γυναίκα» κάποια που είναι εξαιρετικά καλή! Κάτι ανάλογο μπορεί να έγινε και στην περίπτωση του βουνού…

Οι Μαχαιριώτες βέβαια το αποκαλούν «Ξοβούνι»! Το α συνθετικό της λέξης, δηλαδή το «χρυσό», στο ξηρομερίτικο ιδίωμα μετατρέπεται σε «ξο». Όπως για παράδειγμα: η έκφραση «χρυσό μου» γίνεται «ξο μου», η χρυσαφένια γίνεται «ξαφένια», η Χρυσούλα «Ξούλα», ο Χριστόφορος «Ξτόφορος», η Χρυσοβίτσα γίνεται «Ξοβίτσα» και άλλα…

Θυμάμαι, κάθε φορά που πνιγόμουνα από βήχα, μου έλεγε η μάνα: «Ξτός (Χριστός) πηδάκι μ’!»

Στις πλαγιές αυτού του βουνού βόσκησαν πολλά γιδοκόπαδα του Μαχαιρά και στα μονοπάτια του σεργιάνισαν όλοι οι τσοπάνηδες του χωριού. Ανάμεσά τους και ο πατέρας μου Νίκος Αγγέλης. Κανένας από αυτούς δε βρήκε τον κρυμμένο θησαυρό των κλεφτών ή έστω των παλιών κατοίκων του χωριού!

Σήμερα μένουν τα τοπωνύμια που διασώζουν την παράδοση για τους ονομαστούς κλέφτες της περιοχής. Και το καλό, το χρυσό βουνό θυμίζει στους νεότερους ότι έθρεψε στον κόρφο του τα κοπάδια του χωριού. Αντηχούσε κάποτε από τα κουδούνια, τα βελάσματα των ζώων και τα σφυρίγματα και τα σαλαγίσματα των τσοπάνηδων… Σήμερα τα γιδοκόπαδα σχεδόν έχουν εξαφανιστεί. Διατηρούνται όμως αρκετά προβατοκόπαδα… Διατηρείται ευτυχώς και η συλλογική μνήμη των κατοίκων που έχει τη δύναμη να ανασταίνει το παρελθόν…

Αυτά τα ελάχιστα για το μικρό βουνό με το χρυσό όνομα!

Τελευταία άρθρα

  • Prev
Μεγάλο εντυπωσιακό φαράγγι που τέμνει τον Αράκυνθο. Επιβλητικά κάθετα γκρεμνά ύψους 300 μέτρων υψώνονται στα πρανή του. Το διασχίζει η σημερινή εθν. Οδός Αντιρρίου – Ιωαννίνων. Κατά την προϊστορική ...
24 Μαϊος 2022
Απίστευτες εικόνες της περιοχής μας απο ψηλά απο μέλη - χειριστές της Αερολέσχης Αγρινίου. Ο Παναγιώτης Σιόντης πετά με το Μοτοαιωροπτερό του, στην ευρύτερη περιοχή της πόλης, προβάλλοντας ...
23 Μαϊος 2022
Του Λίνου Υφαντή, Ο Ανδρέας Γεωργιάδης ήταν ένας από τους πιο σημαντικούς καλλιτέχνες που ανέδειξε η πόλη του Αγρινίου. Προερχόμενος από Καλλιτεχνική οικογένεια φιλοτέχνησε μεταξύ άλλων την ίδια ...
23 Μαϊος 2022
Οι Πόντιοι που υπέστησαν τα δεινά της Γενοκτονίας και του ξεριζωμού, δεν μπορούν παρά να στέκονται δίπλα σε όλους τους ξεριζωμένους και κατατρεγμένους αυτού του κόσμου. Η γενοκτονία των Ελλήνων του ...
21 Μαϊος 2022
Ταχυδρομική κάρτα με παλαιά φωτογραφία της γέφυρας της Ερμίτσας την περίοδο του Μεσοπολέμου δημοπρατείται στο ebay. Πρόκειται για το πεντάτοξο γεφύρι το οποίο χτίστηκε την Τρικουπική εποχή και ...
19 Μαϊος 2022
Σε κεντρικό σημείο του κάμπου της Μεγάλης χώρας, προπολεμικά υπήρχε το ξωκλήσι του Αγίου Νικολάου ,το οποίο από τίς πλημμύρες καί τό χρόνο ερειπώθηκε....Το 1970 ανοικοδομήθηκε εκ νέου από τούς ...
18 Μαϊος 2022
Μία από τις πλέον φωτισμένες προσωπικότητες του Ελληνισμού που έδρασαν στα χρόνια της Τουρκοκρατίας Μια μεγάλη μορφή της τουρκοκρατούμενης Ελλάδας ήταν αναμφίβολα ο Κοσμάς ο Αιτωλός. Πολυσχιδής ...
17 Μαϊος 2022
Χθες από την ΕΡΤ3 και στην εκπομπή «ΚΥΡΙΑΚΗ στο χωριό ξανά» που παρουσιάζει ο Κωστής Ζαφειράκης την «τιμητική» της είχε η Αιτωλοακαρνανία και συγκεκριμένα η γραφική Σταμνά Μεσολογγίου. Στην εκπομπή ...
16 Μαϊος 2022
Του Λίνου Υφαντή, Η κοιλάδα των ποταμών Αχελώου, Μέγδοβα που βρίσκεται κάτω από τη λίμνη Κρεμαστών κρύβει μια πλούσια αλλά ξεχασμένη ιστορία. Εκεί ήταν η αφετηρία της προιστορική χώρα των Αγραίων ...
16 Μαϊος 2022
«Εσύ μιλάς Μεσολογγίτκα;» – Μία άκρως χιουμοριστική «ξενάγηση» στη μεσολογγίτικη διάλεκτο! Ο Νίκος Αλιάγας, η Μαρία Μπακοδήμου, ο Νίκος Κορδόσης, ο Ντίνος Καλαμπάκος και ...
15 Μαϊος 2022
Ερειπωμένα σπίτια στις ραχούλες και μικρούς συνοικισμούς του χωριού που εγκαταλείφθηκαν από τους ιδιοκτήτες τους στέκουν ακόμη «αγέρωχα», αν και μισογκρεμισμένα από το χρόνο και τις κακουχίες. Βασικό ...
15 Μαϊος 2022
Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Σκουτεράς παρουσιάζει ένα δείγμα της συλλογής του Λαογραφικού Μουσείου του οποίου τα εγκαίνια θα γίνουν το καλοκαίρι. Αναφέρει το skouteranews.blogspot.com  Η παράδοση ...
11 Μαϊος 2022