WESTMEDIA CIRCLE SMALL

Δευτέρα, 06 Ιανουαρίου 2020 11:28

Θεοφάνεια: Τα έθιμα, οι παραδόσεις και οι εορτασμοί ανά την Ελλάδα

μοιραστείτε το άρθρο αυτό με τους φίλους σας

Έθιμα και παραδόσεις, που έχουν τις ρίζες στο βάθος των αιώνων, θα αναβιώσουν και φέτος, στις 6 Ιανουαρίου, κατά τον εορτασμό των Φώτων σε διάφορες περιοχές της χώρας. Η θρησκευτική κατάνυξη ανταμώνει με το ξεφάντωμα την ημέρα των Θεοφανίων, γιορτή κατά την οποία, όπως πιστεύει ο λαός, φεύγουν οι καλικάντζαροι.

Καθ’ όλη τη διάρκεια του τριημέρου των Φώτων (Αγιασμού, Θεοφάνια, Αγίου Ιωάννη) γιορτάζεται και μία υπολανθάνουσα λατρεία προς το νερό. Τα νερά θεωρούνται παντού αγιασμένα. Κανείς πια δεισιδαιμονικός φόβος από τις νύχτες και τα ξωτικά του χειμώνα.

Κατά τα Θεοφάνια φανερώθηκε η τριαδικότητα του Θεού, η Αγία Τριάδα. Λέγονται όμως και «Φώτα», γιατί κατά τα πρώτα χριστιανικά χρόνια, την παραμονή των Θεοφανίων βαπτίζονταν οι οπαδοί της νέας θρησκείας. Η αναζήτηση της καθάρσεως από τον άνθρωπο αντικατοπτρίζεται ακόμη και στις αρχαίες θρησκείες.

Αυτή τη μέρα ξεκινά και η αντίστροφη μέτρηση για τους καλικάντζαρους. Στις 5 Ιανουαρίου, παραμονή των Θεοφανίων, τα αερικά, τα παγανά, οι καλκάδες, οι γνωστοί σε όλους μας καλικάντζαροι, που έκαναν την εμφάνισή τους στον επάνω κόσμο με την αρχή του Δωδεκαήμερου, εγκαταλείπουν τις εγκόσμιες αταξίες τους και ξαναγυρίζουν στο αιώνιο έργο τους: Να κόψουν το δέντρο, που κρατάει τον κόσμο, ώστε να γκρεμιστεί και να χαθεί, για να εκδικηθούν τους ανθρώπους.

Στην ανατολική Μακεδονία ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει ο εορτασμός των Θεοφανίων στη Δράμα με πληθώρα εκδηλώσεων και δρώμενων. Σκοπός τους είναι η εξασφάλιση της καλοχρονίας, δηλαδή η καλή υγεία και η πλούσια γεωργική και κτηνοτροφική παραγωγή. Μαύρες κάπες, δέρματα ζώων, μάσκες, κουδούνια και θόρυβοι, στάχτη και σταχτώματα, χοροί και αγερμοί, αναπαράσταση οργώματος και σποράς, πλούσιο φαγοπότι και ευχές επιδιώκουν να επενεργήσουν στην καρποφορία της φύσης.

Θεοφάνεια – ήθη – έθιμα – γιορτή – Δράμα – Μπαμπούγερα

Σε απόσταση τεσσάρων χιλιομέτρων από την πόλη της Δράμας βρίσκεται το Μοναστηράκι, όπου κάθε χρόνο, στις 6 Ιανουαρίου, την ημέρα των Θεοφανίων, αναβιώνει το έθιμο των Αράπηδων. Έχει τις ρίζες του στην αρχαία ελληνική θρησκεία και πιο συγκεκριμένα στις διονυσιακές τελετές, ενώ έχει δεχτεί και χριστιανικές επιρροές.

Οι Αράπηδες είναι μια εθιμική παράσταση (δρώμενο) με έντονα την υπερβολή, το μαγικό και το λατρευτικό στοιχείο, στην οποία συμμετέχουν οι κάτοικοι της περιοχής. Είναι μία από τις μεταμφιέσεις του Δωδεκαημέρου (25/12-6/1) που γίνονται στο Νομό Δράμας και πιο συγκεκριμένα στο Μοναστηράκι, στο Βώλακα, στην Πετρούσα, στον Ξηροπόταμο, στους Πύργους και στην Καλή Βρύση.

Θεοφάνεια – ήθη – έθιμα – γιορτή – Δράμα – Αράπηδες

Το ίδιο έθιμο συναντάμε επίσης και στα χωριά Βώλακας, Πετρούσα και Ξηροπόταμος. Αναβιώνει επίσης κάθε χρόνο και στη Νίκησιανη του Δήμου Παγγαίου στο νομό Καβάλας.

Στη Νέα Καρβάλη, ανατολικά της Καβάλας, κάθε χρόνο την παραμονή των Θεοφανίων αναβιώνουν τα «Σάγια», ένα έθιμο που τηρούνταν σε όλη την Καππαδοκία.

Το έθιμο αποτελεί μια τελετουργική πράξη με χορό και τραγούδι γύρω από αναμμένες πυρές.

Θεοφάνεια – ήθη – έθιμα – γιορτή – Καβάλα – Σάγια

Ένα από τα πιο γνωστά έθιμα των Θεοφανίων, τα «ραγκουτσάρια», αναβιώνει κάθε χρόνο στην πόλη της Καστοριάς, όπου οι κάτοικοι μεταμφιέζονται για να ξορκίσουν το κακό.

Φορούν τρομακτικές μάσκες που έχουν συμβολικό χαρακτήρα και περιφέρονται στους δρόμους κάνοντας εκκωφαντικούς θορύβους με τα κουδούνια τους. Συνηθίζουν να ζητούν από τον κόσμο την ανταμοιβή τους, επειδή όπως συνηθίζουν να λένε είναι το αντίτιμο για να διώξουν τα κακά πνεύματα.

Θεοφάνεια – ήθη – έθιμα – γιορτή – Καστοριά – Ραγκουτσάρια

Στο Παλαιόκαστρο της Χαλκιδικής αναβιώνει το έθιμο των Φωταράδων, όπου ομάδα καλαντιστών εκλέγει τον «βασιλιά» και όλοι μαζί πηγαίνουν στην εκκλησία του χωριού, όπου η νέα κεφαλή κάνει τρεις μετάνοιες μπροστά στην εικόνα του Αγίου Αθανασίου, ζητώντας την ευχή του. Οι Φωταράδες καταλήγουν να χορεύουν στην πλατεία γύρω από έναν πάσσαλο, όπου είναι δεμένο ένα λουκάνικο, ενώ είναι ντυμένοι με την τοπική ενδυμασία και κρατούν μεγάλα ξύλινα σπαθιά.

Θεοφάνεια – ήθη – έθιμα – γιορτή – Χαλκιδική – Φωταράδες

Επίσης στη Χαλκιδική, στη Γαλάτιστα, στολίζεται η καμήλα. Κάτω από το ομοίωμα της καμήλας κρύβονται έξι άνδρες, οι οποίοι τραγουδούν υπό τους ήχους κουδουνιών. Μπροστά από το ομοίωμα προηγούνται οι λεγόμενοι Τζαμαλαροί. Το έθιμο της Καμήλας ολοκληρώνεται στις 7 Ιανουαρίου με την τέλεση ενός εικονικού γάμου, όπου όλους τους ρόλους αναλαμβάνουν άνδρες.

sinidisi.gr

Τελευταία τροποποίηση στις Τετάρτη, 02 Σεπτεμβρίου 2020 12:40

Τελευταία άρθρα

  • Prev
Αφιερωμένο στις Γυναίκες του Ξηρομέρου… Φώτο άρθρου: Γυναίκα νεροκουβαλήτρα …  (Φωτογραφία από: https://aromalefkadas.gr) Γράφει η δρ Μαρία Ν. Αγγέλη e-mail: agelimaria@yahoo.gr ...
03 Ιουλίου 2022
Του Λίνου Υφαντή, Η απελευθέρωση του Βραχωρίου το 1821 δεν ήταν αναίμακτη. Αντιθέτως έγιναν σκληρές μάχες στο χώρο όπου βρίσκεται σήμερα το σημερινό κέντρο του Αγρινίου. Από τη μια πλευρά οι ...
01 Ιουλίου 2022
Συνεχίζοντας το οδοιπορικό μας, βρεθήκαμε στην Ορεινή Λευκάδα στο μικρό και φιλόξενο χωριό Πηγαδησάνοι, εκεί όπου η φίλη μας η Όλγα, μας μαγειρεύει με υλικά του τόπου της, την παραδοσιακή Λευκαδίτικη ...
25 Ιουνίου 2022
Μια διαδραστική αφήγηση από το παρελθόν στο παρόν… Ο ΙΔΕΑΠΘ (Ινστιτούτο Δημιουργικότητας – Έρευνας – Ανάπτυξης Περιφέρειας Θέρμου) σε συνεργασία με το Δήμο Θέρμου και τη ΛΕΜΑΘ υλοποιεί πρόγραμμα ...
23 Ιουνίου 2022
Του Λίνου Υφαντή, Ο Αλή Πασάς πριν πάρει την εξουσία διώκονταν από τον τότε Κουρτ Πασά των Ιωάννινων. Γύρω στα 1770 σε νεαρά ηλικία ο Αλή Πασάς επέλεξε να διανυκτερεύσει στο Μαχαλά (σημερινές  ...
20 Ιουνίου 2022
Είναι ένα από τα ομορφότερα, ήρεμα και ιδιαίτερα σημεία της Αιτωλοακαρνανίας. Καλά «κρυμμένοι» μέσα στην υπέροχη φύση οι δίδυμοι καταρράκτες Μοκιστιάνου είναι από τα πιο γνωστά αξιοθέατα του Δήμου ...
19 Ιουνίου 2022
«Νεράιδες ασπρομάντιλες διαβαίνουν οι θερίστρες…» Γυναίκες θερίστριες στο Ξηρόμερο Aιτωλοακαρνανίας   Στις γυναίκες με το δρεπάνι… Εικόνα:  Θερισμός με δρεπάνι. Στο θερισμό είχαν ...
19 Ιουνίου 2022
Ένα εξαιρετικό κείμενο της ιστορικού Τασούλας Βερβενιώτη για την πολιορκία του Ζαπαντίου και τον «εξοστρακισμό του διαφορετικού στον Δημόσιο λόγο» – Στις 11 Ιούνη 1821, το Βραχώρι (το σημερινό ...
18 Ιουνίου 2022
Τα γλυκά του κουταλιού είναι στενά συνδεδεμένα με την πολιτιστική μας κληρονομιά και την ελληνική φιλοξενία. Η ιστορία των γλυκών του κουταλιού έχει μια μαγεία. Για να φτιάξουμε ένα γλυκό του ...
18 Ιουνίου 2022
Ο Μύτικας Αιτωλοακαρνανίας Η Ελλάδα έχει άπειρες ομορφιές και μερικές από αυτές είναι άγνωστες στον πολύ κόσμο εκεί έξω. Μπορεί να ζούμε εδώ ολόκληρη τη ζωή μας αλλά μερικά μέρη δεν τα έχουμε ...
17 Ιουνίου 2022
Στο νεοκλασικό αυτό σπίτι που βρίσκεται απέναντι από την είσοδο της Παλαμαϊκής Σχολής, ιδιοκτησίας σήμερα της οικογένειας Κωνσταντίνου και Μαρίας Νούλα, το 1888 φιλοξενήθηκε η περίφημη αυτοκράτειρα ...
16 Ιουνίου 2022